Hubble ถ่ายภาพกระจุกดาว M30 เผยเบาะแสประวัติศาสตร์กาแล็กซีทางช้างเผือก

กล้องโทรทรรศน์อวกาศ Hubble ของ NASA และ ESA ถ่ายภาพกระจุกดาว Messier 30 หรือ M30 ซึ่งอยู่ห่างจากโลกประมาณ 27,500 ปีแสง ในกลุ่มดาว Capricornus ครับ ชื่อนี้ตั้งตามนักดาราศาสตร์ชาวฝรั่งเศส Charles Messier ผู้ทำรายการวัตถุที่อาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นดาวหาง

M30 เป็นกระจุกดาวทรงกลม (globular cluster) ซึ่งเป็นกลุ่มดาวรูปทรงเกือบกลมที่อาจมีดาวตั้งแต่หลักหมื่นถึงหลักล้านดวง โคจรอยู่รอบนอกกาแล็กซีในบริเวณที่เรียกว่า halo ทางช้างเผือกมีกระจุกดาวแบบนี้อยู่อย่างน้อย 150 แห่ง กระจุกที่อยู่ใกล้โลกที่สุดอยู่ห่างออกไปราว 6,000 ปีแสง และนักดาราศาสตร์ประเมินว่ากระจุกดาวทรงกลมมีอายุระหว่าง 11,500 ล้านถึง 13,500 ล้านปี ซึ่งแก่เกือบเท่าจักรวาล

จุดที่น่าสนใจคือกระจุกดาวพวกนี้ช่วยให้นักดาราศาสตร์เข้าใจโครงสร้างกาแล็กซีได้มานานแล้ว ย้อนไปกว่าศตวรรษก่อน นักดาราศาสตร์ Harlow Shapley เคยใช้ดาวแปรแสงในกระจุกดาวเหล่านี้คำนวณระยะทาง จนพบว่าดวงอาทิตย์ไม่ได้อยู่ใจกลางกาแล็กซี และใจกลางกาแล็กซีอยู่ทางกลุ่มดาว Sagittarius แม้ภายหลังจะพบว่าการวัดระยะทางของเขาคลาดเคลื่อนจนทำให้ประเมินขนาดกาแล็กซีใหญ่เกินจริงไปเกือบสองเท่า

ที่น่าทึ่งกว่านั้นคือนักวิจัยพบว่า M30 และกระจุกดาวทรงกลมอีกหลายแห่งโคจรสวนทางกับทิศทางหมุนของกาแล็กซี ซึ่งอาจหมายความว่ากระจุกดาวเหล่านี้ไม่ได้ถือกำเนิดในทางช้างเผือกเลย แต่ถูกกาแล็กซีของเรา จับยึด มาจากที่อื่นในอดีตอันไกลโพ้น

ภาพนี้รวมข้อมูลจากโครงการสำรวจของ Hubble สามโครงการ ทั้งจากกล้อง Advanced Camera for Surveys และ Wide Field Camera 3 ครอบคลุมช่วงคลื่นตั้งแต่อัลตราไวโอเลต แสงที่ตามองเห็น ไปจนถึงอินฟราเรดใกล้ โดยหนึ่งในโครงการล่าสุดยังใช้ข้อมูลเปรียบเทียบการเคลื่อนที่ของดาวในกระจุกนี้ตลอด 15 ปีนับตั้งแต่ Hubble เริ่มสังเกตการณ์ครั้งแรก