นักวิจัย NASA ชี้ขยะอวกาศชนกันเร็วกว่าธรรมชาติเคลียร์ได้ เสนอ 3 ทางแก้

Dr. Slava Turyshev จาก NASA's Jet Propulsion Laboratory ตีพิมพ์งานวิจัยใน Acta Astronautica บอกว่าการแก้ปัญหาขยะอวกาศไม่ใช่แค่ส่งรถขนขยะไปเก็บ แต่เป็นเรื่องการควบคุมวงโคจรและเศรษฐศาสตร์ล้วนๆ

ตัวเลขที่ชวนตกใจคือ ตามเอกสารที่ SpaceX ยื่นให้ FCC ดาวเทียม Starlink ต้องทำการหลบการชนรวม 144,404 ครั้ง ในช่วง 6 เดือนตั้งแต่ธันวาคม 2024 ถึงพฤษภาคม 2025 เฉลี่ยแล้วแต่ละดวงต้องหลบการชนทุกสัปดาห์

โชคดีที่ Starlink, Kuiper ของ Amazon และ Qianfan ของจีน อยู่ในวงโคจรต่ำราว 500-600 กิโลเมตร ที่ยังมีชั้นบรรยากาศช่วยให้ขยะเผาไหม้ตกลงมาเองได้ในไม่กี่ปี แต่ที่ระดับสูงกว่านั้นราว 850 กิโลเมตร จรวดเก่าจากการปล่อยในอดีตลอยเคว้งไร้การควบคุมและอาจอยู่ในวงโคจรนานหลายสิบถึงหลายร้อยปี ตามข้อมูล European Space Agency ที่อ้างในงานวิจัย วัตถุที่ตายแล้วเหล่านี้เป็นต้นเหตุของความเสี่ยงชนกันระยะยาวถึง 96%

Turyshev ชี้ว่าแม้หยุดปล่อยจรวดตั้งแต่วันพรุ่งนี้ ขยะที่มีอยู่แล้วก็จะชนกันแตกกระจายเร็วกว่าที่ธรรมชาติจะเคลียร์ทันอยู่ดี ปรากฏการณ์นี้รู้จักกันในชื่อ Kessler syndrome

งานวิจัยเสนอ 3 ทางแก้ คือบังคับให้ดาวเทียมออกจากวงโคจรเร็วขึ้นหลังหมดอายุงาน (FCC เพิ่งเปลี่ยนกฎจาก 25 ปี เป็น 5 ปี ซึ่งถ้าความน่าเชื่อถือของการกำจัดเพิ่มจาก 90% เป็น 99% ความเสี่ยงจะลดลง 50 เท่า) ปรับปรุงระบบติดตามวัตถุในอวกาศให้แม่นยำขึ้นแทนการตามทุกชิ้นเศษซาก และใช้วิธี just-in-time collision avoidance คือยิงเลเซอร์จากพื้นโลกหรือใช้ดาวเทียมฝูงเล็กดันเศษซากให้หลบกันก่อนชนไม่กี่เมตร

ปัญหาใหญ่อีกเรื่องคือเศรษฐศาสตร์ เพราะสนธิสัญญา Outer Space Treaty ปี 1967 ทำให้บริษัทเอกชนเอาจรวดทิ้งแล้วของประเทศอื่นไปกำจัดเองไม่ได้ เนื่องจากยังถือเป็นทรัพย์สินของรัฐที่ปล่อยขึ้นไป Turyshev เสนอให้รัฐบาลออก disposal bonds จ่ายเงินให้บริษัทอย่าง Astroscale ตามความเสี่ยงที่ลดได้จริงจากการเก็บเศษซากอันตรายที่สุดก่อน

แต่ตัวงานวิจัยเองก็ยอมรับว่า แม้อัตราความสำเร็จของการนำดาวเทียมออกจากวงโคจรจะสูงถึง 99% ก็ยังเหลือดาวเทียมและเศษซากค้างอยู่ในวงโคจรหลักหมื่นดวงตลอดเวลา และยังไม่มีทางออกที่ชัดเจนสำหรับสนธิสัญญาฉบับใหม่ที่จะมาแทน Outer Space Treaty