Rubin Observatory เจอดาวเคราะห์แคระตัวเก็งดวงใหม่ ใหญ่สุดในรอบ 20 ปี

ทีมนักวิทยาศาสตร์ที่ใช้กล้อง Simonyi Survey Telescope ของ NSF-DOE Vera C. Rubin Observatory เจอวัตถุดวงใหม่ชื่อชั่วคราวว่า 2026 ED138 ครับ มันโคจรอยู่เลยดาวพลูโตออกไปไกลมาก และกำลังถูกเสนอให้เป็นดาวเคราะห์แคระตัวเก็งดวงใหม่ Matthew Holman จาก Harvard & Smithsonian Center for Astrophysics เป็นคนเจอมันก่อนในวันที่ 13 ต.ค. จากการรันโค้ดค้นหาวัตถุที่พัฒนาร่วมกับ Kevin Napier

Mario Jurić หัวหน้าทีมระบบสุริยะของ Rubin จากมหาวิทยาลัย Washington ตามไปค้นเจอข้อมูลเพิ่มอีก 20 จุดในคลังภาพของ Rubin ย้อนไปถึงเดือนมีนาคม 2026 แล้วยังไล่ภาพเก่าของกล้องอื่นเจอย้อนไปถึงปี 2016 ทำให้ทีมตามวงโคจรของ ED138 ได้ยาวกว่า 10 ปี Jurić บอกว่าการเจอวัตถุขนาดนี้ ราว 1,000 กิโลเมตร (620 ไมล์) เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้แค่ครั้งเดียวในรุ่นหนึ่ง และมันคือวัตถุพ้นดาวเนปจูนที่ใหญ่ที่สุดที่เจอในรอบประมาณ 20 ปี ซึ่ง Rubin เจอมันตั้งแต่ตอนยังอยู่ในขั้นทดสอบติดตั้งกล้องด้วยซ้ำ

ตอนนี้ ED138 อยู่ไกลจากดวงอาทิตย์ราว 46 หน่วยดาราศาสตร์ (au) เทียบกับดาวพลูโตที่โคจรเฉลี่ย 40 au ระยะทางที่ไกลกว่าดาวเนปจูนนี้เองที่ทำให้มันถูกจัดเป็นวัตถุพ้นดาวเนปจูน (TNO) ส่วนความสว่างและค่าการสะท้อนแสงที่ประเมินได้ ทีมใช้คำนวณขนาดออกมาอยู่ที่ 600-1,500 กิโลเมตร (370-930 ไมล์)

ถ้ายืนยันว่าเป็นดาวเคราะห์แคระจริง ED138 จะเข้าร่วมกลุ่มโลกเล็กๆ ที่มีสมาชิกไม่มากนัก

Holman เป็นคนพูดประโยคนี้ไว้ครับ โดยปัจจุบันสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล (IAU) รับรองดาวเคราะห์แคระอยู่แค่ 5 ดวงคือ Pluto, Ceres, Eris, Haumea และ Makemake แต่ต้องรอข้อมูลเพิ่มเพื่อยืนยันขนาดและรูปร่างจริงของ ED138 ก่อน

จุดที่น่าสนใจคือ ED138 ถูกพบในย่านใกล้ระนาบทางช้างเผือกที่เต็มไปด้วยดาวนับล้าน ซึ่งน่าจะเป็นเหตุผลที่กล้องอื่นมองข้ามมันมาตลอด ก่อนหน้านี้ในเดือนเมษายน ทีม Rubin เคยประกาศเจอดาวเคราะห์น้อยใหม่กว่า 11,000 ดวง รวม TNO ใหม่อีกราว 380 ดวง ก่อนโครงการสำรวจ Legacy Survey of Space and Time (LSST) จะเริ่มอย่างเป็นทางการในเดือนมิถุนายน 2026