พายุรังสีสุริยะใหญ่สุดใน 20 ปี เผยข้อมูลเสี่ยงรังสีต่อการบินชัดที่สุดเท่าที่เคยมี

เมื่อวันที่ 11 พ.ย. 2025 เกิดพายุรังสีสุริยะระดับ ground level enhancement (GLE) ที่ใหญ่ที่สุดในรอบเกือบ 20 ปี จาก solar flare ระดับ X5 ที่หายาก ทำให้อนุภาครังสีจากดวงอาทิตย์ทะลุชั้นบรรยากาศลงมาถึงพื้นดินได้ นักวิจัยจาก University of Surrey เพิ่งเผยผลวิเคราะห์ข้อมูลที่เก็บได้ช่วงนั้น บอกว่าเป็นชุดข้อมูลครบถ้วนที่สุดเท่าที่เคยมีมาเรื่องผลกระทบรังสีต่อการบิน

ทีมวิจัยรวบรวมข้อมูลจากหลายทางพร้อมกัน ทั้ง neutron monitor บนพื้นดินทั่วสหราชอาณาจักร เครื่องตรวจรังสีบนเที่ยวบินข้ามแอตแลนติก และบอลลูนตรวจอากาศที่ปล่อยขึ้นจากสหราชอาณาจักรกับเนเธอร์แลนด์

บอลลูนที่ปล่อยจาก Lerwick บนเกาะ Shetland วัดได้ว่ารังสีที่ระดับความสูงของเครื่องบินธุรกิจ (สูงกว่าเครื่องบินโดยสารทั่วไป) เกินเกณฑ์เตือน moderate ของ ICAO ไปหลายชั่วโมงหลังพายุถึงจุดสูงสุด ส่วนที่ความสูงระดับเครื่องบินความเร็วเหนือเสียง ตัวเลขยังทะลุเกณฑ์ขั้น severe อีกด้วย เที่ยวบินจริงจากลอนดอนไปนิวยอร์กที่ออกเดินทางช่วงพายุก็พบว่าผู้โดยสารรับรังสีเพิ่มขึ้น 46% จากระดับปกติ

มันแสดงให้เห็นว่าเหตุการณ์แบบนี้แปรปรวนตามพื้นที่ได้มากแค่ไหน และทำไมการมีระบบตรวจวัดที่ประสานงานกันถึงสำคัญมากต่อการทำความเข้าใจความเสี่ยงรังสีในการบิน

คำพูดนี้เป็นของ Dr. Fraser Baird จาก Surrey Space Center หนึ่งในหัวหน้าทีมวิจัย ส่วน Ben Clewer นักวิจัยในทีม เล่าว่าได้เห็นเหตุการณ์เกิดขึ้นแบบเรียลไทม์ พอมีสัญญาณเตือนจาก neutron monitor ทั่วโลก การปล่อยบอลลูนก็เริ่มทำงานภายในไม่กี่นาที

ทีมวิจัยระบุว่านี่เป็นครั้งแรกที่สหราชอาณาจักรติดตามพายุรังสีสุริยะขนาดใหญ่ด้วยเครือข่าย neutron monitor ทั่วประเทศ ตั้งแต่ Cornwall ถึง Shetland ซึ่งเมื่อ 10 ปีก่อนยังไม่มีเซนเซอร์แบบนี้ติดตั้งใช้งานเลย