นักวิจัยพบรอยแถบเปลวสุริยะช่วยเผยกลไกระเบิดที่มองไม่เห็นบนดวงอาทิตย์

เปลวสุริยะ (solar flare) คือการระเบิดที่ทรงพลังที่สุดในระบบสุริยะ ปล่อยพลังงานเทียบเท่าระเบิดไฮโดรเจนนับล้านถึงพันล้านลูกพร้อมกัน แรงกว่าซูเปอร์ภูเขาไฟบนโลกหรือแม้แต่อุกกาบาตที่ฆ่าไดโนเสาร์เสียอีก

ปัญหาคือเปลวสุริยะเกิดในชั้นคอโรนา ซึ่งถูกแสงจ้าของดวงอาทิตย์บังจนสังเกตตรงๆ ได้ยาก งานวิจัยใหม่ที่ตีพิมพ์ใน The Astrophysical Journal เลยหันไปศึกษา flare ribbon หรือรอยแถบสว่างที่เกิดตอนพลาสม่าพลังงานสูงพุ่งกลับมาชนชั้นโครโมสเฟียร์แทน เพราะมันเหมือนรอยเท้าที่บอกเบาะแสว่าเกิดอะไรขึ้นสูงขึ้นไป

ทีมที่นำโดย Marcel Corchado Albelo จาก U.S. National Science Foundation สร้างแบบจำลองขึ้นมาวัดความซับซ้อนของรอยแถบเหล่านี้ แล้วนำไปทดสอบกับเปลวสุริยะระดับ M6.5 ที่เกิดขึ้นวันที่ 22 มิถุนายน 2015 ซึ่งถูกบันทึกโดยดาวเทียม IRIS ที่ปล่อยขึ้นไปในปี 2013

ผลที่พบคือการปล่อยพลังงานของเปลวสุริยะไม่ใช่เหตุการณ์เรียบลื่นเดียว แต่รอยแถบแตกออกเป็นชิ้นเล็กชิ้นใหญ่หลายขนาด และปล่อยพลังงานออกมาเป็นช่วงๆ แทน

Marcel Corchado Albelo ผู้นำวิจัยบอกว่า นี่เป็นครั้งแรกที่พิสูจน์ด้วยข้อมูลจริงได้ว่ารูปทรงไม่สม่ำเสมอที่สังเกตเห็นนั้น สัมพันธ์กับโครงสร้างของบริเวณที่พลังงานถูกแปลงออกมา

Maria Kazachenko นักวิจัยร่วมจาก National Solar Observatory บอกว่าก่อนหน้านี้แบบจำลองคาดการณ์พฤติกรรมของขอบรอยแถบไว้แล้ว แต่ไม่มีทางยืนยันด้วยการสังเกตจริง งานนี้จึงเป็นครั้งแรกที่ทำได้ โดยพบว่าความซับซ้อนของรอยแถบเพิ่มขึ้นตามอัตราการเชื่อมต่อใหม่ของสนามแม่เหล็ก (reconnection)

ทีมวิจัยระบุว่างานนี้ยังไม่ช่วยพยากรณ์การเกิดเปลวสุริยะได้โดยตรง แต่เป็นก้าวแรกที่เชื่อมรูปร่างของรอยแถบเข้ากับพลวัตของการเชื่อมต่อสนามแม่เหล็กในเชิงปริมาณ ซึ่งจะช่วยให้แบบจำลองเปลวสุริยะในอนาคตแม่นยำขึ้น