ดาวเทียม Swift ของ NASA คาดว่าจะตกสู่โลกสัปดาห์นี้ หลังภารกิจกู้วงโคจรล้มเหลว

Neil Gehrels Swift Observatory ดาวเทียมสำรวจอวกาศของ NASA ที่ใช้งานมา 22 ปี กำลังจะตกสู่โลกช่วงสัปดาห์นี้ครับ ตัวมันมีขนาดประมาณลิฟต์ขนาดใหญ่ ยังไม่รู้ว่าจะตกตรงไหนของโลก แต่ผู้เชี่ยวชาญบอกว่าความเสี่ยงต่อคนทั่วไปค่อนข้างต่ำ

Swift ขึ้นสู่อวกาศเมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2004 มีกล้องโทรทรรศน์ 3 ตัว ใช้ตรวจจับ gamma-ray burst หนึ่งในเหตุระเบิดที่รุนแรงที่สุดในเอกภพ ตอนออกแบบตั้งใจให้ใช้งานแค่ไม่กี่ปี แต่กลับใช้งานได้นานกว่านั้นมาก ช่วยศึกษา supernova และการที่หลุมดำทำลายดวงดาวได้อีกเพียบ

ปี 2024 ที่ดวงอาทิตย์มีกิจกรรมเพิ่มขึ้นทำให้ชั้นบรรยากาศโลกขยายตัว ไปเพิ่มแรงเสียดทานให้วงโคจรของ Swift ลดต่ำลงเร็วกว่าเดิม เดือนกรกฎาคม 2026 NASA จึงส่งยานหุ่นยนต์ชื่อ LINK มูลค่า 30 ล้านดอลลาร์ ไปลาก Swift ขึ้นไปอีก 150 ไมล์เพื่อยืดอายุใช้งาน แต่ภารกิจนี้ล้มเหลว โดย Jared Isaacman ผู้บริหาร NASA อธิบายในเดือนสิงหาคมว่าเป็นปัญหาที่ระบบควบคุมของยาน

วันที่ 26 ตุลาคม NASA แจ้งว่า Swift เหลือความสูงไม่ถึง 170 ไมล์จากพื้นโลก ต่ำมากสำหรับดาวเทียม กล้องบนยานรักษามุมมองสังเกตการณ์ไม่ได้แล้ว การสังเกตการณ์ครั้งสุดท้ายเกิดขึ้นวันที่ 20 ตุลาคม ก่อนทีมควบคุมที่ Pennsylvania State University จะยุติสถานะปฏิบัติการ

Swift ให้ผลตอบแทนที่ยอดเยี่ยมและยาวนานมาก ออกแบบมาให้ทำงาน 2 ปี แต่กลับให้ผลงานยาวนานกว่านั้นกว่า 10 เท่า ตลอดช่วงเวลานั้น Swift มีบทบาทสำคัญในการทำความเข้าใจเอกภพที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา — Shawn Domagal-Goldman ผู้อำนวยการฝ่าย Astrophysics ของ NASA

ตลอดอายุการทำงาน Swift สำรวจ gamma-ray burst ไปแล้วกว่า 2,000 ครั้ง และ supernova ในจำนวนใกล้เคียงกัน ข้อมูลเหล่านี้กลายเป็นฐานของงานวิจัยกว่า 7,000 ฉบับ

จะตกตรงไหน

US Space Force คาดว่าซากของ Swift จะตกราววันศุกร์ที่ 6 พฤศจิกายน ส่วนใหญ่จะเผาไหม้หมดในชั้นบรรยากาศ แต่ Brad Cenko หัวหน้าทีมวิทยาศาสตร์ของภารกิจบอกกับ AP ว่าบางชิ้นที่ทำจาก tungsten และชิ้นส่วนกระจกเลนส์อาจรอดถึงพื้น ส่วน Dean Sladen วิศวกรจาก Accu Components ให้สัมภาษณ์กับ Space.com ว่าชิ้นที่มีโอกาสรอดมากสุดคือ reaction wheel 6 ตัวที่ใช้บังคับทิศทางยาน

พื้นที่ที่ Space Force เฝ้าติดตามครอบคลุมบางส่วนของแอฟริกา ออสเตรเลีย อินเดีย เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และอเมริกากลาง-ใต้ แต่คาดว่าเศษซากที่เหลือส่วนใหญ่จะตกลงในมหาสมุทร ตามเกณฑ์ของ NASA เอง ความเสี่ยงที่จะมีผู้บาดเจ็บจากเศษซากต้องไม่เกิน 1 ใน 10,000 แต่ Sladen มองว่า NASA ควรเผยแพร่ผลประเมินความเสี่ยงนี้ให้สาธารณะทราบอย่างชัดเจนเหมือนที่เคยทำกับดาวเทียมรุ่นก่อนๆ