Hubble พบออกซิเจนหายไปจากกาแล็กซีแคระใกล้โลก 37 แห่ง

ทีมนักวิจัยที่ใช้กล้องโทรทรรศน์อวกาศ Hubble ของ NASA เจอเรื่องแปลกครับ พวกเขาศึกษากาแล็กซีแคระใกล้โลก 37 แห่ง แล้วพบว่าออกซิเจนที่ควรจะอยู่ในกาแล็กซีเหล่านี้หายไปมากกว่าที่แบบจำลองทำนายไว้ ผลวิจัยนี้ตีพิมพ์ในวารสาร The Astrophysical Journal เมื่อวันจันทร์

จุดที่น่าสนใจคือออกซิเจนเกิดจากดาวฤกษ์ซึ่งอยู่ในกาแล็กซี แปลว่าออกซิเจนต้องเคยอยู่ในกาแล็กซีมาก่อน แต่ตอนนี้มันหายไปแล้ว นักวิจัยบอกว่าต้องถูกพลังงานจากดาวมวลมากและการระเบิดซูเปอร์โนวาผลักออกไปนอกกาแล็กซี

Grace Telford ผู้ร่วมวิจัยจาก University of Utah อธิบายว่าลมกาแล็กซีที่เกิดจากซูเปอร์โนวาดูจะมีประสิทธิภาพในการพัดพาออกซิเจนออกจากกาแล็กซีมวลต่ำมากกว่าที่แบบจำลองปัจจุบันคาดไว้ ผลคือกาแล็กซีแคระเก็บออกซิเจนที่ดาวฤกษ์สร้างขึ้นไว้ได้แค่ส่วนน้อยเท่านั้น

โครงการนี้ชื่อ GLOW (Galaxies Losing Oxygen via Winds) ได้ทุนจาก NASA และ National Science Foundation เลือกศึกษาออกซิเจนเพราะเป็นธาตุที่พบมากที่สุดรองจากไฮโดรเจนและฮีเลียม ตรวจจับและวัดได้ง่าย แถมรู้ที่มาชัดเจน จึงใช้เป็นตัวบอกการกระจายตัวของธาตุหนักในกาแล็กซีได้ดี

Kristen Wingfield McQuinn หัวหน้าโครงการ GLOW และหัวหน้าศูนย์ปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ของกล้อง Nancy Grace Roman Space Telescope บอกว่าการตามรอยออกซิเจนช่วยให้เข้าใจวิวัฒนาการของกาแล็กซี และรู้ว่ากาแล็กซีเติมธาตุให้พื้นที่ระหว่างกาแล็กซี หรือที่เรียกว่า intergalactic medium มากน้อยแค่ไหน

ทีมวิจัยใช้ข้อมูลภาพจาก Hubble ร่วมกับข้อมูลจากกล้อง Spitzer ที่ปลดระวางไปแล้ว รวมถึง Very Large Array และ Australian Telescope Compact Array มาวิเคราะห์กาแล็กซีแคระทั้ง 37 แห่งซึ่งอยู่ใกล้พอให้ Hubble แยกเห็นดาวฤกษ์แต่ละดวงได้ ซึ่งกาแล็กซีแคระส่วนใหญ่ในจักรวาลอยู่ไกลเกินกว่าจะศึกษาแบบนี้ได้

McQuinn วางแผนใช้กล้อง Roman Space Telescope ค้นหากาแล็กซีมวลเบาและจางยิ่งกว่านี้ในบริเวณกว้างของท้องฟ้า ก่อนจะใช้ Hubble และ James Webb Space Telescope สืบประวัติการก่อกำเนิดดาวฤกษ์ของกาแล็กซีเหล่านั้นต่อไป ส่วน Telford มีแผนจะซูมดูดาวมวลมากแต่ละดวงที่ผลิตและผลักออกซิเจนออกจากกาแล็กซีต้นทางในกลุ่มเป้าหมายของ GLOW