นักวิจัยไขปริศนาเจ็ตหลุมดำ Centaurus A ทำไมขอบสว่างกว่ากลาง
ทีมนักฟิสิกส์ดาราศาสตร์จำลองพลาสมาในเจ็ตของหลุมดำมวลยวดยิ่งที่ Centaurus A จนอธิบายได้ว่าทำไมแสงสว่างที่ขอบเจ็ตมากกว่าตรงกลาง ซึ่งขัดกับที่คาดไว้
AI ภาพสร้างด้วย AI ไม่ใช่ภาพถ่ายจริงเจ็ตพลังงานสูงที่พุ่งออกมาจากหลุมดำมวลยวดยิ่งเป็นแหล่งกำเนิดคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่สว่างและอยู่นานที่สุดในเอกภพ แต่สิ่งที่นักดาราศาสตร์งงมานานคือทำไมเจ็ตของหลุมดำใน Centaurus A ซึ่งเป็นกาแล็กซีวิทยุที่อยู่ใกล้โลกที่สุด กลับสว่างที่ขอบมากกว่าตรงกลาง ทั้งที่ตามทฤษฎีแล้วพลังงานควรรวมตัวหนาแน่นที่สุดตรงกลางเจ็ต
ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า limb brightening และถูกสังเกตเห็นชัดจากข้อมูล Event Horizon Telescope ที่เก็บมาต่อเนื่องเป็นเวลา 1 ทศวรรษ ไม่ใช่แค่ Centaurus A เท่านั้น แต่ยังพบในหลุมดำของกาแล็กซี M 87 และ 3C 84 ด้วย
ทีมวิจัยนำโดย Felix Glaser นักศึกษาปริญญาโทจาก University of Würzburg ในเยอรมนี เลือก Centaurus A มาทำการจำลองแบบ magnetohydrodynamic เพื่อดูพฤติกรรมของพลาสมาในเจ็ต พร้อมปรับค่าต่างๆ เช่น มวลหลุมดำและมุมมองให้ตรงกับข้อมูลจริงจาก EHT ผลคืองานวิจัยนี้จำลองภาพที่สังเกตได้จริงออกมาสำเร็จ
คำตอบที่ได้คือ อิเล็กตรอนในเจ็ตไม่ได้กระจายตัวเท่ากันตามมุม pitch angle ซึ่งเป็นมุมระหว่างสนามแม่เหล็กกับทิศทางเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอน ความไม่สมดุลนี้ส่งผลต่อการแผ่รังสีซิงโครตรอน ทำให้ความสว่างที่สังเกตได้เปลี่ยนไปตามมุมมอง จนเกิดเป็นภาพขอบสว่างกว่ากลาง
Cen A คือหน้าต่างที่ใกล้ที่สุดของเราในการศึกษาฟิสิกส์ของเจ็ตสัมพัทธภาพ การที่โมเดลของเราจำลองปรากฏการณ์ขอบสว่างได้ตรงกับที่สังเกตจริง แสดงว่าเรากำลังจับภาพส่วนสำคัญของฟิสิกส์เบื้องหลังได้ และกระบวนการนี้อาจไม่ใช่เรื่องเฉพาะของ Cen A แต่อาจพบได้ทั่วไปในเจ็ตสัมพัทธภาพทั่วเอกภพ
Glaser เป็นผู้กล่าวคำพูดข้างต้น งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Astronomy and Astrophysics และบทความยังระบุว่าฟิสิกส์พลาสมาในเจ็ตหลุมดำมีความคล้ายคลึงกับฟิสิกส์ที่เกี่ยวข้องกับเครื่องปฏิกรณ์ฟิวชัน ซึ่ง Professor Karl Mannheim หัวหน้าภาควิชาดาราศาสตร์ของ University of Würzburg กล่าวว่า Centaurus A ทำให้นักวิจัยศึกษาพลาสมาภายใต้สภาวะที่สร้างบนโลกไม่ได้ และข้อมูลเชิงลึกนี้อาจช่วยพัฒนาพลังงานฟิวชันในอนาคตด้วย
กล้องโทรทรรศน์ใหม่อย่าง Square Kilometre Array ที่จะเริ่มใช้งานปี 2027 และการอัปเกรด Very Large Array ที่จะเสร็จปี 2031 จะช่วยศึกษาเรื่องนี้ต่อไปได้ละเอียดขึ้น
ที่มาของข่าว
- สำนักข่าว
- Universe Today
- พาดหัวต้นฉบับ
- Black Holes and Their Mysterious Bright Structures Explained
- เผยแพร่ต้นทาง
- 18 พ.ย. 2569 04:23 น.


