นักดาราศาสตร์พบดาวเคราะห์นอกระบบ TOI-2535b หายไปจากสายตา เพราะวงโคจรเอียงเร็วผิดปกติ

ภารกิจ TESS ของ NASA เจอดาวเคราะห์นอกระบบผู้ต้องสงสัยมาแล้วกว่า 8,100 ดวง (ข้อมูลถึงกลางเดือนตุลาคม 2026) และยืนยันแล้วกว่า 1,000 ดวง แต่หนึ่งในนั้นที่น่าสนใจมากคือ TOI-2535b ดาวเคราะห์แก๊สยักษ์ร้อนที่อยู่ห่างจากโลกประมาณ 1,000 ปีแสง

TESS สังเกตเห็น TOI-2535b ผ่านหน้าดาวแม่หลายครั้งตลอด 7 ปี แต่แล้วมันก็หายไปเฉยๆ แน่นอนว่าดาวเคราะห์จริงๆแล้วหายไปไม่ได้ เลยต้องมีคำอธิบายทางฟิสิกส์มารองรับ

งานวิจัยใหม่ในวารสาร The Astrophysical Journal Letters โดย Samuel Yee นักวิจัยหลังปริญญาเอกจาก UCLA อธิบายว่าวงโคจรของดาวเคราะห์เอียงเปลี่ยนไปเรื่อยๆ จนมุมมองจากโลกไม่ตรงกับแนวที่จะเห็นมันผ่านหน้าดาวอีกต่อไป

ทีมวิจัยเชื่อว่าสาเหตุมาจากดาวเคราะห์อีกดวงมวลระดับดาวเสาร์หรือมากกว่า โคจรอยู่ใกล้ๆและคอยดึงวงโคจรของ TOI-2535b ให้เอียงเร็วผิดปกติ ซึ่งแปลกมาก เพราะปกติ hot Jupiter ไม่ค่อยมีเพื่อนบ้านใกล้ขนาดนี้ และถ้ามีก็มักเป็นดาวเคราะห์เล็กกว่าอย่าง sub-Neptune หรือ super-Earth ไม่ใช่แก๊สยักษ์คู่กันแบบนี้

เราคิดว่าเอกภพเหมือนเครื่องจักรที่ทุกอย่างเดินอย่างสม่ำเสมอ แต่ความจริงไม่ใช่แบบนั้น ถ้าระบบมีดาวเคราะห์หลายดวง พวกมันจะส่งผลต่อวงโคจรกันเองได้ นี่คือตัวอย่างที่รุนแรงที่สุดที่เราเคยเห็น เพราะดาวเคราะห์สองดวงนี้มีปฏิสัมพันธ์กันแรงมาก วงโคจรของมันเอียงเร็วจนทรานซิตหายไปขณะที่เรากำลังเฝ้าดูอยู่

ทีมวิจัยยังบอกด้วยว่าปรากฏการณ์แบบนี้ไม่เข้ากับโมเดลการก่อตัวดาวเคราะห์แบบ high-eccentricity migration ที่ใช้อธิบาย hot Jupiter ส่วนใหญ่ Yee มองว่า TOI-2535b อาจค่อยๆหมุนเวียนเข้าใกล้ดาวแม่แทนที่จะถูกเหวี่ยงเข้ามาแบบรวดเร็ว ซึ่งอาจเป็นช่องทางการก่อตัวดาวเคราะห์ที่พบได้ไม่บ่อยแต่น่าสนใจมาก