Euclid ปล่อยข้อมูลชุดแรก ทำแผนที่ 3 มิติจักรวาลครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมี

Euclid Consortium กับ ESA ปล่อยข้อมูลก้อนใหญ่ชุดแรกจากกล้องโทรทรรศน์อวกาศ Euclid แล้วครับ ชื่อชุดว่า DR1 Foundation เก็บข้อมูลจากการสำรวจ 13 เดือน ครอบคลุมแสงจากวัตถุกว่า 1,000 ล้านชิ้น บนพื้นที่ฟ้าเทียบเท่าดวงจันทร์เต็ม 9,500 ดวง

จุดที่น่าสนใจคือนี่เป็นก้าวแรกที่ Euclid เริ่มเก็บชิ้นส่วนไปประกอบแผนที่ 3 มิติของจักรวาล ซึ่งจะช่วยไขปริศนาเรื่องสสารมืดและพลังงานมืดที่นักฟิสิกส์งงกันมานานเกือบ 30 ปี ก่อนหน้านี้ Euclid เคยปล่อยข้อมูลแค่ไม่กี่วันครอบคลุมพื้นที่ราว 60 ตารางองศา แต่รอบนี้ขยับขึ้นไปคลุมถึง 1,900 ตารางองศา หรือราว 14% ของพื้นที่ฟ้าที่ภารกิจ 6 ปีนี้วางแผนจะสำรวจทั้งหมด

จากการวิเคราะห์ภาพวิทยาศาสตร์ประมาณ 10,000 ภาพในชุดนี้ นักวิจัยพบวัตถุมากมายผิดปกติ ได้แก่

• กาแล็กซีมากกว่า 900 ล้านแห่ง
• ปรากฏการณ์เลนส์ความโน้มถ่วงแรงที่เป็นไปได้ราว 15,000 รายการ
• ควอซาร์ที่เป็นไปได้มากกว่า 60 ล้านแห่ง
• สเปกตรัมจากแหล่งกำเนิดแสงมากกว่า 160 ล้านแหล่ง

ภาพเหล่านี้มาจากกล้อง VIS ความละเอียด 600 ล้านพิกเซล และเครื่องมือ NISP ซึ่งมีสถาบัน Max Planck ในเยอรมนีช่วยพัฒนาชิ้นส่วนออปติกสำคัญ ทีมงานยังบอกว่าชุดข้อมูลนี้มีแคตาล็อกเลนส์ความโน้มถ่วงแรงใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมี ใหญ่กว่าแคตาล็อกเก่าทั้งหมดรวมกัน

ถึงจะเป็นข้อมูลก้อนใหญ่ แต่ก็ยังครอบคลุมแค่ราว 14% ของพื้นที่ฟ้าทั้งหมดที่ Euclid จะสำรวจ ส่วนชุดข้อมูล Data Release 1 แบบเต็มจะตามมาในช่วงกลางปี 2027 ซึ่งจะเพิ่มข้อมูลเลนส์ความโน้มถ่วงแบบอ่อนและการคำนวณโครงสร้างใยคอสมิกเข้าไปอีก