นักดาราศาสตร์พบระบบดาวคู่หายาก ส่งสัญญาณวิทยุทุก 8 นาที ห่างโลกกว่า 5,000 ปีแสง

ทีมนักวิทยาศาสตร์ที่ ICRAR node ของ Curtin University เจอระบบดาวคู่ชื่อ GPM J071507−114153 ที่ปล่อยสัญญาณวิทยุเป็นจังหวะทุก 8 นาที งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Astronomy

ระบบนี้ประกอบด้วยดาวแคระขาว (ซากแกนดาวที่ตายแล้ว) โคจรคู่กับดาวประเภท G ที่คล้ายดวงอาทิตย์ของเรา จุดที่น่าสนใจคือนี่เป็นครั้งแรกที่ตรวจพบคลื่นวิทยุแบบนี้จากดาวแคระขาวที่จับคู่กับดาวคล้ายดวงอาทิตย์ เพราะปกติสัญญาณแบบนี้มักพบในระบบที่มีดาวแคระแดงซึ่งเล็กและเย็นกว่า

ระบบแบบนี้อยู่ในกลุ่มที่เรียกว่า long-period transients หรือ LPT ซึ่งปล่อยสัญญาณวิทยุที่ติดๆดับๆ เป็นช่วงนาทีถึงชั่วโมง ตั้งแต่ทีม ICRAR เจอตัวแรกในปี 2021 ตอนนี้พบแล้วประมาณสิบกว่าระบบ แต่ยังไม่เข้าใจที่มาของสัญญาณชัดเจน

ทีมวิจัยประมวลผลข้อมูลวิทยุกว่า 100 ชั่วโมงที่ Pawsey Supercomputing Research Center จนยืนยันได้ว่าสัญญาณมาจากบริเวณใกล้ดาวแคระขาว หรืออาจมาจากตัวดาวแคระขาวเองเลย นอกจากนี้ยังตรวจพบพายุสุริยะ (flare) บนดาวคล้ายดวงอาทิตย์ รวมถึงเห็นดาวแคระขาวเคลื่อนผ่านบริเวณสนามแม่เหล็กแรง ซึ่งคาดว่าเป็น stellar prominence หรือวงพลาสมาขนาดใหญ่ที่พุ่งออกจากพื้นผิวดาว ทั้งหมดนี้อยู่ห่างจากโลกกว่า 5,000 ปีแสง

การค้นพบนี้ใช้กล้อง MWA สำรวจทางช้างเผือก แล้วใช้ MeerKAT ในแอฟริกาใต้หาตำแหน่งแม่นยำ ก่อนยืนยันด้วยกล้อง Keck Observatory ที่ฮาวาย ทั้ง MWA และ MeerKAT ถือเป็นกล้องรุ่นก่อนของโครงการ SKA Dr. Sam McSweeney หัวหน้าทีมวิจัยบอกว่าถ้ากล้องรุ่นก่อนยังค้นพบได้มากขนาดนี้ ก็น่าคิดว่าเมื่อกล้อง SKAO สร้างเสร็จสมบูรณ์จะเจอระบบดาวแบบนี้อีกมากแค่ไหน