Fermi-LAT ทำแผนที่รังสีแกมมา 14 ปี เจอ 450 แหล่งในช่วง MeV Gap ที่ไม่เคยเห็นชัด
ทีมนักวิทยาศาสตร์นานาชาติรวบรวมข้อมูลจากกล้อง Fermi Large Area Telescope ตลอด 14 ปี จนระบุแหล่งกำเนิดรังสีแกมมาในช่วงพลังงานต่ำที่เรียกว่า MeV gap ได้ 450 แห่ง ในจำนวนนี้มี 60 แห่งที่เป็นการค้นพบรังสีแกมมาใหม่จริงๆ
AI ภาพสร้างด้วย AI ไม่ใช่ภาพถ่ายจริงทีมนักวิทยาศาสตร์ที่ทำงานกับ Fermi Large Area Telescope (LAT) Collaboration เพิ่งตีพิมพ์ผลงานใน The Astrophysical Journal Supplement Series โดยนำข้อมูล 14 ปีของกล้อง Fermi มาวิเคราะห์ จนระบุแหล่งกำเนิดรังสีแกมมาในช่วงพลังงาน 20-200 MeV ได้ 450 แห่ง ถือเป็นภาพที่ชัดที่สุดเท่าที่เคยมีในย่านพลังงานนี้
ย่านนี้เป็นจุดบอดของดาราศาสตร์มานาน เพราะรังสีแกมมาทะลุกระจกทุกชนิด Fermi-LAT เลยทำงานแบบเครื่องตรวจจับอนุภาคมากกว่ากล้องโทรทรรศน์ทั่วไป และที่พลังงานต่ำแบบนี้ โฟตอนจะกระจายตัวแบบสุ่มมาก จนตามรอยกลับไปหาต้นกำเนิดได้แม่นยำแค่ในวงกว้างราว 20 องศา ซึ่งใหญ่กว่าดวงจันทร์เต็มดวงถึงกว่า 40 เท่า
ทีมวิจัยเรียกผลงานนี้ว่า Second Catalog of Low-Energy Fermi-LAT Sources หรือ 2FLE เมื่อเทียบกับข้อมูลคลื่นวิทยุ แสง และรังสีเอกซ์ พบว่า 377 แห่งจากทั้งหมดมีคู่ที่รู้จักอยู่แล้ว ส่วนใหญ่ 325 แห่งอยู่นอกทางช้างเผือก และเกือบครึ่งเป็นควอซาร์ประเภท flat-spectrum radio quasar ซึ่งเป็นบลาซาร์ที่ยิงลำพลาสมาจากหลุมดำมวลยิ่งยวดตรงมายังโลก
ในทางช้างเผือกมี 52 แห่ง ส่วนใหญ่เป็นพัลซาร์ แต่มีจุดน่าสนใจคือรังสีแกมมาที่ดูเหมือนมาจากกระจุกดาวทรงกลม M2 ซึ่งถ้าใช่จริง จะถือเป็นครั้งแรกที่ตรวจพบ M2 ในระดับพลังงานรังสีแกมมา ส่วนที่ชวนให้ติดตามต่อคือมี 73 แห่งที่ไม่มีคู่ที่รู้จักในพลังงานอื่นเลย และ 60 ในนั้นถือเป็นการค้นพบรังสีแกมมาใหม่จริงๆ หนึ่งในนั้นคือวัตถุปริศนาชื่อ 2FLE J0340.8+5258 ที่หอดูดาวในจีนก็ตรวจพบ และปล่อยแสงออกมาครอบคลุมพลังงานกว้างถึง 9 อันดับขนาด
Fermi-LAT ที่ปล่อยขึ้นสู่อวกาศตั้งแต่ปี 2008 อาจดึงข้อมูลออกมาได้ใกล้สุดแล้วจากชุดข้อมูลนี้ แต่ยังมีภารกิจใหม่อย่าง COSI ของ NASA ที่ออกแบบมาให้จับรังสีแกมมาในช่วง 0.2-5 MeV โดยเฉพาะ ซึ่งอาจมาช่วยไขปริศนาจุดบอดนี้ต่อไปได้
ที่มาของข่าว
- สำนักข่าว
- Universe Today
- พาดหัวต้นฉบับ
- Fermi’s 14-Year All-Sky Map Bridges Astronomy’s Elusive "MeV Gap"
- เผยแพร่ต้นทาง
- 19 พ.ย. 2569 00:23 น.



