นักวิจัยพบหลักฐานทางสถิติหนุนแนวคิดหลุมดำมวลยิ่งยวดอาจถูกดีดจากใจกลางกาแล็กซี

ทีมวิจัยจาก Eötvös Loránd University (ELTE) ในฮังการีเพิ่งเจอหลักฐานทางสถิติที่น่าสนใจครับ หลังวิเคราะห์ข้อมูลควาซาร์ (ใจกลางกาแล็กซีที่สว่างจัด) ราว 100,000 ดวง พบสัญญาณที่สอดคล้องกับแนวคิดว่าหลุมดำมวลยิ่งยวดบางตัวอาจถูก "ดีด" ออกจากใจกลางกาแล็กซีหลังก่อตัวขึ้น

เรื่องนี้น่าสนใจเพราะเป็นการทดสอบด้วยข้อมูลจริงครั้งแรกในระดับตัวอย่างใหญ่ ของทฤษฎีที่ Peter Raffai, Zsolt Frei และ Zoltán Haiman เคยเสนอไว้เมื่อ 10 ปีก่อน ตามทฤษฎีสัมพัทธภาพทั่วไป เวลาหลุมดำสองตัวควบรวมกันจนเกิดคลื่นแรงโน้มถ่วงรุนแรง ถ้าคลื่นไม่กระจายเท่ากันทุกทิศทาง หลุมดำที่เหลือจะถูก "เตะ" ออกจากตำแหน่งด้วยความเร็วได้ถึงหลายล้านกิโลเมตรต่อชั่วโมง

ทีมของ Bence Bécsy จาก University of Birmingham ใช้ข้อมูลควาซาร์จากแคตาล็อกของ Sloan Digital Sky Survey ดูทั้งความเร็วของหลุมดำและความ "แดง" ของแสง (ซึ่งบอกว่ามีฝุ่นบังมากแค่ไหน) ผลคือควาซาร์ที่หลุมดำเคลื่อนที่เร็วกว่า มักมีฝุ่นบังมากกว่า ตรงตามที่ทฤษฎีคาดไว้เมื่อ 10 ปีก่อน

ที่ชัดสุดคือกลุ่มควาซาร์ที่มีฝุ่นหนามากๆ พบว่าสัดส่วนของควาซาร์ที่หลุมดำเคลื่อนที่เร็วที่สุด มีโอกาสถูกฝุ่นบังหนามากกว่ากลุ่มที่หลุมดำเคลื่อนที่ช้าที่สุดถึง 3 เท่า

นักวิจัยระบุว่าคำอธิบายที่เป็นไปได้มากที่สุดของความสัมพันธ์นี้ คือมีควาซาร์บางส่วนในกลุ่มที่ศึกษาเก็บหลุมดำมวลยิ่งยวดที่ถูกดีดออกมาจากการควบรวมก่อนหน้านี้จริง และถ้าการตีความนี้ถูกต้อง ก็มีแนวโน้มว่าในควาซาร์ที่ศึกษาราวครึ่งหนึ่งเคยเกิดการควบรวมของหลุมดำสองตัวเมื่อไม่นานมานี้ แต่พวกเขาก็ย้ำว่าตัวเลขนี้ยังไม่แน่นอน และยังตัดความเป็นไปได้จากปรากฏการณ์ทางฟิสิกส์อื่นๆ ไม่ได้ทั้งหมด จำเป็นต้องมีการสังเกตและสร้างแบบจำลองเพิ่มเติม

งานวิจัยนี้ยังช่วยปูทางให้ภารกิจ LISA ของ European Space Agency ซึ่งวางแผนส่งยานสามลำขึ้นไปตรวจจับคลื่นแรงโน้มถ่วงจากการควบรวมหลุมดำมวลยิ่งยวดโดยตรงในปี 2035