JWST พบ WASP-17 b ดาวเคราะห์นอกระบบรูปทรงเบี้ยวครั้งแรก ฝั่งเย็นพองกว่าฝั่งเช้า 1.8 เท่า
ทีมวิจัยจาก Cornell และ University of Bristol ใช้ James Webb Space Telescope กับเทคนิคใหม่ตรวจพบว่าชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์ WASP-17 b ไม่กลมสมมาตร อุณหภูมิสองฝั่งต่างกันถึง 650 เคลวิน
มีงานวิจัยใหม่ตีพิมพ์ใน Nature Astronomy เผยว่าดาวเคราะห์นอกระบบ WASP-17 b ไม่ได้มีรูปทรงกลมสมบูรณ์แบบอย่างที่เราเคยคิดครับ นี่เป็นครั้งแรกที่นักดาราศาสตร์ตรวจพบความเบี้ยวแบบนี้ในดาวเคราะห์นอกระบบ
WASP-17 b เป็นดาวเคราะห์ที่นักวิจัยศึกษามานานตั้งแต่ค้นพบในปี 2009 อยู่ห่างจากโลกประมาณ 1,300 ปีแสง ในกลุ่มดาวแมงป่อง (Scorpius) จัดเป็น hot Jupiter แบบสุดขั้ว ปีหนึ่งยาวแค่ 4 วัน มวลแค่ครึ่งของดาวพฤหัสแต่ขนาดใหญ่เกือบสองเท่า ความหนาแน่นเทียบได้กับโฟม
ทีมวิจัยนำโดย Lili Anderson จาก University of Bristol ใช้เทคนิคที่เรียกว่า transmission strings ร่วมกับซอฟต์แวร์ Harmonica เพื่อจำลองเงาของดาวเคราะห์แบบปรับรูปร่างได้ ไม่ใช่วงกลมนิ่งๆ แล้วใช้กล้องอินฟราเรดของ JWST ที่มีความละเอียดสูงพอจะแยกขอบบรรยากาศแต่ละจุดได้
ผลที่ได้คือบรรยากาศของ WASP-17 b ไม่สมมาตรจริง เพราะดาวเคราะห์ถูกล็อกด้วยแรงไทดัล ทำให้ฝั่งเช้ามีอุณหภูมิ 858 เคลวิน ขณะที่ขอบฝั่งเย็น (evening terminator) ร้อนถึง 1,522 เคลวิน ต่างกัน 650 เคลวิน และฝั่งที่ร้อนกว่านี้บรรยากาศขยายตัวเป็น 1.8 เท่าของฝั่งเช้า จนหน้าตาจาก JWST ดูเหมือนไข่นอนตะแคงมากกว่าทรงกลม
สาเหตุมาจากลมเจ็ตสตรีมที่พัดพากาซร้อนจากฝั่งกลางวันไปฝั่งกลางคืน ทำให้ก๊าซพองตัวตรงฝั่งร้อนและยุบตัวตรงฝั่งเย็น แต่สารเคมีอย่างไอน้ำและคาร์บอนไดออกไซด์ยังกระจายตัวสม่ำเสมอรอบดาว ส่วนมีเทนกับซัลเฟอร์ไดออกไซด์กลับมีความต่างชัดที่บริเวณขั้วดาวครับ
ที่มาของข่าว
- สำนักข่าว
- Universe Today
- พาดหัวต้นฉบับ
- JWST Reveals a Lopsided Alien World with Blistering Evening Winds
- เผยแพร่ต้นทาง
- 23 ต.ค. 2569 17:54 น.
